{"id":1648,"date":"2024-03-25T16:50:00","date_gmt":"2024-03-25T15:50:00","guid":{"rendered":"https:\/\/mrozopedia.pl\/?p=1648"},"modified":"2024-03-25T16:59:09","modified_gmt":"2024-03-25T15:59:09","slug":"spacer-z-historia-po-rezerwacie-rudka-sanatoryjna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mrozopedia.pl\/?p=1648","title":{"rendered":"Spacer z histori\u0105 po rezerwacie \u201eRudka Sanatoryjna\u201d"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Spacer z histori\u0105 po rezerwacie \u201eRudka Sanatoryjna\u201d <\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

autor: Kamila Ju\u015bkiewicz<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Wczesn\u0105 wiosn\u0105 obowi\u0105zkowym do odwiedzenia miejscem w okolicach Mroz\u00f3w jest rezerwat przyrody \u201eRudka Sanatoryjna\u201d. Kobierce zawilc\u00f3w i przylaszczek wyrastaj\u0105cych z martwej jeszcze \u015bci\u00f3\u0142ki zwiastuj\u0105 rado\u015b\u0107 i nadziej\u0119. Przebijaj\u0105ce si\u0119 przez g\u0119ste ga\u0142\u0119zie drzew ciep\u0142e promienie coraz wy\u017cej wschodz\u0105cego s\u0142o\u0144ca ogrzewaj\u0105 serce i lecz\u0105 my\u015bli. I ten zapach \u2013 niczym niezatruty, przyjemnie kojarz\u0105cy si\u0119 z tajemnym \u017cyciem le\u015bnego \u015bwiata. Kto\u015b powie magia, a ja powiem prawdziwa si\u0142a przyrody, kt\u00f3rej cz\u0142owiek odda\u0142 pierwsze\u0144stwo. To ona tu rz\u0105dzi, pe\u0142noprawnie od 60 lat, to jest od wydania w 1964 roku przez Ministra Le\u015bnictwa i Przemys\u0142u Drzewnego stosownego zarz\u0105dzenia uznaj\u0105cego \u201eRudk\u0119 Sanatoryjn\u0105\u201d za rezerwat. Tym razem jednak nie tyle b\u0119dzie o przyrodzie rezerwatu, ile o jego historii.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Cenny starodrzew<\/h4>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Czy wiecie, \u017ce w rezerwacie \u201eRudka Sanatoryjna\u201d ro\u015bnie najstarszy drzewostan, jaki w og\u00f3le mo\u017cna znale\u017a\u0107 w lasach gminy Mrozy? Nie chodzi o pojedyncze egzemplarze drzew, ale o tzw. drzewostan dominuj\u0105cy w oddzia\u0142ach le\u015bnych. Drzewostan rezerwatu, g\u0142\u00f3wnie sosnowy, ma \u015brednio 130-138 lat. To naprawd\u0119 du\u017co. W \u017cadnym innym z pozosta\u0142ych pi\u0119ciu rezerwat\u00f3w gminy Mrozy nie znajdziemy tak starego drzewostanu, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o zwyk\u0142ych lasach, w kt\u00f3rych drzewostan 60-letni nale\u017ca\u0142oby uzna\u0107 za stary. Jedynym obszarem le\u015bnym, kt\u00f3ry mo\u017cna by\u0142oby por\u00f3wna\u0107 z \u201eRudk\u0105 Sanatoryjn\u0105\u201d jest rezerwat przyrody \u201eJedlina\u201d w gminie Ceg\u0142\u00f3w, w kt\u00f3rym drzewostan jest nawet starszy, bo jego wiek wynosi oko\u0142o 178 lat. \u201eJedlina\u201d by\u0142a pierwszym ustanowionym rezerwatem na terenie dzisiejszego powiatu mi\u0144skiego. Obj\u0119to j\u0105 ochron\u0105 w 1952 roku z uwagi na wyst\u0119powanie jod\u0142y poza granicami jej naturalnego zasi\u0119gu. Dwana\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej, z tego samego jod\u0142owego powodu, obj\u0119t\u0105 ochron\u0105 r\u00f3wnie\u017c rezerwat \u201eRudka Santoryjna\u201d o powierzchni 125,64 ha. <\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Mapa obszar\u00f3w le\u015bnych wygenerowana z Banku Danych o Lasach. Na mapie zosta\u0142y oznaczone oddzia\u0142y le\u015bne z gatunkiem dominuj\u0105cym i przybli\u017conym wiekiem drzewostanu.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Osada Wymy\u015ble<\/h4>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Kieruj\u0105c si\u0119 wiekiem drzewostanu w rezerwacie odtw\u00f3rzmy histori\u0119 miejsca. O tym, \u017ce od dawien dawna by\u0142 tu las, mo\u017cemy dowiedzie\u0107 si\u0119 z najstarszych znanych nam map.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Fragment planu las\u00f3w kuflewskich z 1847 roku (\u017ar\u00f3d\u0142o: Archiwum G\u0142\u00f3wne Akt Dawnych)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Obszar dzisiejszego rezerwatu \u201eRudka Sanatoryjna\u201d przynale\u017ca\u0142 do osady m\u0142y\u0144skiej Wymy\u015ble wchodz\u0105cej w sk\u0142ad d\u00f3br kuflewskich. M\u0142yn Wymy\u015ble sta\u0142 mniej wi\u0119cej w tym miejscu, gdzie dzisiaj jest park im. Piotra Starosty i zbiornik wodny. W opisie maj\u0105tku z 1843 roku mo\u017cemy przeczyta\u0107 \u201eNomenklatura Wymy\u015ble, w kt\u00f3rej m<\/em>\u0142yn<\/em> wodny z drzewa dranicami kryty, dzier\u017cawi Dawid Mrozoski, przy m\u0142ynie, chlewik z drzewa, w cz\u0119\u015bci s\u0142om\u0105, w cz\u0119\u015bci dranicami kryty.\u201d <\/em>Drewniany budynek m\u0142yna, kt\u00f3ry zosta\u0142 pobudowany w XVIII wieku, sp\u0142on\u0105\u0142 pod koniec lat 20. XX wieku. P\u00f3\u017aniej na bazie dawnego stawu m\u0142y\u0144skiego powsta\u0142 zbiornik na potrzeby przeciwpo\u017carowe. Zbiornik uleg\u0142 znacznemu zniszczeniu. Dopiero w 2008 roku gmina Mrozy odtworzy\u0142a zbiornik w nowych granicach i nada\u0142a mu parkowo-rekreacyjne otoczenie. Osada Wymy\u015ble obejmowa\u0142a opr\u00f3cz terenu dzisiejszego rezerwatu r\u00f3wnie\u017c znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Mroz\u00f3w Po\u0142udniowych, kt\u00f3re jako osiedle mieszkalne zacz\u0119\u0142y si\u0119 rozwija\u0107 pod koniec lat 20. XX wieku (to jednak opowie\u015b\u0107 na odr\u0119bny artyku\u0142). Zanim powsta\u0142o osiedle mieszkalne wsz\u0119dzie r\u00f3s\u0142 las, zar\u00f3wno po lewej jak i prawej stronie dzisiejszej ulicy Tartacznej. W drugiej po\u0142owie XIX wieku pojawi\u0142 si\u0119 tartak o 12 pi\u0142ach, kt\u00f3ry zlokalizowany by\u0142 w s\u0105siedztwie dzisiejszego stadionu (st\u0105d nazwa ulicy Tartacznej). Przez tartak przechodzi\u0142y ogromne ilo\u015bci drewna pozyskiwanego ze wszystkich las\u00f3w d\u00f3br kuflewskich. Drewno by\u0142o eksportowane zza granic\u0119 za po\u015brednictwem kolei. Na pocz\u0105tku XX wieku, gdy w\u0142a\u015bcicielem d\u00f3br Kuflew, zosta\u0142 Micha\u0142 Szweycer, usprawniono transport drewna poprzez budow\u0119 18 km trasy konnej kolejki, prowadz\u0105cej wprost z las\u00f3w top\u00f3rskich do tartaku przy stacji kolejowej Mrozy.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Dawna droga dojazdowa do Sanatorium, dzisiaj ci\u0105g pieszo-rowerowy, wzd\u0142u\u017c istniej\u0105cej do lat 20. XX wieku kolejki tartacznej Top\u00f3r - Mrozy<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Plan naprawczy<\/h4>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Handel drewnem by\u0142 obok handlu wyrobami z dworskiej gorzelni, najwa\u017cniejszym \u017ar\u00f3d\u0142em dochod\u00f3w d\u00f3br kuflewskich. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce pogarszaj\u0105cy si\u0119 na skutek intensywnej eksploatacji stan kuflewskich las\u00f3w budzi\u0142 g\u0142\u0119boki niepok\u00f3j u po\u017cyczkodawc\u00f3w, z pomocy kt\u00f3rych zmuszona by\u0142a korzysta\u0107 Weronika D\u0105browska. Z zaci\u0105gni\u0119tych po\u017cyczek musia\u0142a ratowa\u0107 odzyskany w 1864 roku po wieloletniej konfiskacie maj\u0105tek Kuflew. Mi\u0119dzy innymi Weronika D\u0105browska zaci\u0105gn\u0119\u0142a po\u017cyczk\u0119 w postaci list\u00f3w zastawnych w Towarzystwie Kredytowo Ziemskim. To towarzystwo wielokrotnie zobowi\u0105zywa\u0142o w\u0142a\u015bcicielk\u0119 Kuflewa do wprowadzania w swoich dobrach plan\u00f3w naprawczych w zakresie gospodarki le\u015bnej. Konieczne by\u0142o wprowadzenie mechanizm\u00f3w kontrolnych nad mocno eksploatowanymi lasami. Na przyk\u0142ad zalecenia zosta\u0142y wpisane do ksi\u0119gi hipotecznej w 1871 roku.\u00a0<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Zastrze\u017cenie dokonane w 1871 roku w Ksi\u0119dze Hipotecznej D\u00f3br Kuflew dot. zalece\u0144 Towarzystwa Kredytowo Ziemskiego i zobowi\u0105zania Weroniki D\u0105browskiej do opracowania i wdro\u017cenia plan\u00f3w le\u015bnych (\u017ar\u00f3d\u0142o: Archiwum Pa\u0144stwowe w Otwocku)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Wszystko wi\u0119c wskazuje na to, \u017ce plan naprawczy wdro\u017cono na terenie dzisiejszego rezerwatu \u201eRudka Sanatoryjna\u201d. By\u0107 mo\u017ce mia\u0142 to by\u0107 obszar pokazowy, blisko stacji Mrozy i blisko tartaku, tak by ewentualna kontrola nie musia\u0142a za daleko jecha\u0107, by przekona\u0107 si\u0119, \u017ce w maj\u0105tku Kuflew lasy maj\u0105 si\u0119 dobrze. Charakter starych zadrzewie\u0144 w rezerwacie wskazuje na to, \u017ce las zosta\u0142 przynajmniej cz\u0119\u015bciowo zasadzony przez cz\u0142owieka. Te dzia\u0142ania zosta\u0142y podj\u0119te oko\u0142o 1885 roku. Mniej wi\u0119cej w tym samym czasie zosta\u0142a wybudowana le\u015bnicz\u00f3wka Mrozy.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Le\u015bnicz\u00f3wka przy ul. Tartacznej w Mrozach, wybudowana pod koniec XIX wieku. W latach 1912-1914 w tym budynku funkcjonowa\u0142o Sanatorium Ludowe dla biednej ludno\u015bci przynale\u017cne do Sanatorium dla Piersiowo Chorych w Rudce. (\u017ar\u00f3d\u0142o: Archiwum Sanatorium w Rudce)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Las, kt\u00f3ry ocala\u0142<\/h4>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Po kilkunastu latach pojawi\u0142 si\u0119 i zosta\u0142 wdro\u017cony w \u017cycie pomys\u0142 budowy Sanatorium dla Piersiowo Chorych w s\u0105siedztwie tego pi\u0119kni\u0119j\u0105cego z ka\u017cdym rokiem lasu. Prace rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 oficjalnie w 1903 roku od wybudowania trasy kolejki konnej, kt\u00f3r\u0105 zwo\u017cone by\u0142y materia\u0142y na od stacji Mrozy na plac budowy. To w\u0142a\u015bnie Sanatorium zapewni\u0142o najskuteczniejsz\u0105 ochron\u0119 przed wyci\u0119ciem lasu po osi\u0105gni\u0119ciu przez drzewa wieku r\u0119bnego. Co ciekawe, nawet w czasie niemieckiej okupacji, gdy masowo wycinane by\u0142y polskie lasy, obszar \u201eRudki Sanatoryjnej\u201d ocala\u0142. Sporych szk\u00f3d dokona\u0142a jedynie wichura, kt\u00f3ra przesz\u0142a nad Rudk\u0105 15 maja 1958 roku. Tego dnia w rejonie Mi\u0144ska Mazowieckiego przesz\u0142a tr\u0105ba powietrzna, kt\u00f3ra dokona\u0142a bardzo du\u017cych zniszcze\u0144 w pasie o szeroko\u015bci ok. 800 m i d\u0142ugo\u015bci 30 km.\u00a0 Rudka znalaz\u0142a si\u0119 jedynie na obrze\u017cach tej tr\u0105by a pomimo tego r\u00f3wnie\u017c ucierpia\u0142a. W rejonie Mi\u0144ska i Gr\u00f3jca zniszczeniu ca\u0142kowitemu lub cz\u0119\u015bciowemu uleg\u0142o oko\u0142o 1000 ha las\u00f3w.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Nag\u0142\u00f3wek prasowy informuj\u0105cy o tr\u0105bie powietrznej z 15.05.1958 roku (\u017ar\u00f3d\u0142o: www.curioza.blogspot.com)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Rudka po wichurze, 15.05.1958 rok (\u017ar\u00f3d\u0142o: Archiwum Sanatorium w Rudce)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Jej wysoko\u015b\u0107 jod\u0142a<\/h4>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Sanatorium nie tylko zapewni\u0142o nietykalno\u015b\u0107 dla s\u0105siaduj\u0105cego lasu, ale r\u00f3wnie\u017c przyczyni\u0142o si\u0119 do jego ubogacenia w jod\u0142owe zadrzewienia. W\u015br\u00f3d nasadze\u0144 dominowa\u0142a sosna, w mniejszym udziale brzoza, d\u0105b, grab. W latach 80. XIX wieku pojedyncze osobniki jod\u0142y pojawi\u0142y si\u0119 wy\u0142\u0105cznie w dzisiejszym oddziale nr 82 (w cz\u0119\u015bci \u015brodkowej rezerwatu). S\u0105 to najstarsze i jednocze\u015bnie najpi\u0119kniejsze okazy. W latach 20. XX wieku jod\u0142a zosta\u0142a nasadzona za zachodnim ogrodzeniem Sanatorium na terenie, kt\u00f3ry przez pewien czas stanowi\u0142 w\u0142asno\u015b\u0107 uzdrowiska. Udzia\u0142 jod\u0142y w tym rejonie waha si\u0119 od 20 do 40%. Jod\u0142a zosta\u0142a nasadzona z uwagi na swoje cenne walory eteryczne i dobroczynny wp\u0142yw na leczenie chor\u00f3b p\u0142uc, czyli po to, by tworzy\u0107 leczniczy klimat, por\u00f3wnywalny do tego, kt\u00f3ry jest w g\u00f3rach, gdzie jod\u0142a wyst\u0119puje naturalnie. Jod\u0142a w dzisiejszym rezerwacie prze\u017cywa trudny czas. Stare osobniki naturalnie obumieraj\u0105. Nowe maj\u0105 problem, by przebi\u0107 si\u0119 przez lepiej przystosowuj\u0105c\u0105 si\u0119 do warunk\u00f3w miejsca konkurencj\u0119.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Le\u015bne porz\u0105dki w otoczeniu Sanatorium dla Piersiowo Chorych w Rudce, lata 20. XX wieku (\u017ar\u00f3d\u0142o: Archiwum Sanatorium w Rudce)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Jod\u0142a obok \u015bwierka, grabu, modrzewia, osiki, brzozy i d\u0119bu, stanowi domieszk\u0119 podstawowego, sosnowego drzewostanu rezerwatu. Poszycie buduje leszczyna, jarz\u0119bina, kalina, ja\u0142owiec. Najbardziej bogatym gatunkowo elementem tutejszego ekosystemu le\u015bnego jest runo, w kt\u00f3rym dominuj\u0105: gwiazdnica wielkokwiatowa, gajowiec \u017c\u00f3\u0142ty, przylaszczka pospolita, fio\u0142ek le\u015bny, zawilec gajowy i szczawik zaj\u0119czy. Do cz\u0119stych nale\u017c\u0105 tak\u017ce: trawa per\u0142\u00f3wka zwis\u0142a, delikatna sinozielona przytulia Schultesa oraz turzyca palczasta. W niekt\u00f3rych p\u0142atach gr\u0105du pojawiaj\u0105 si\u0119 gatunki ciep\u0142olubne: kokoryczka wonna, silnie pachn\u0105cy miodownik melisowaty, dzwonek brzoskwiniolistny, groszek czerniej\u0105cy i wyka kaszubska. W granicach rezerwatu stwierdzono obecno\u015b\u0107 trzech gatunk\u00f3w obj\u0119tych ca\u0142kowit\u0105 ochron\u0105: lilii z\u0142otog\u0142\u00f3w, pomocnika baldaszkowatego oraz p\u0142o\u017c\u0105cych si\u0119 okaz\u00f3w bluszczu pospolitego.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Upa\u0144stwowienie <\/h4>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Obszar le\u015bny w dawnej osadzie Wymy\u015ble pozosta\u0142 w dobrach Kuflew do wybuchu II wojny \u015bwiatowej. Wcze\u015bniej, bo w 1927 cz\u0119\u015b\u0107 po\u0142udniowo-wschodnia osady zosta\u0142a wykrojona celem powi\u0119kszenia terenu Sanatorium. To powi\u0119kszenie umo\u017cliwi\u0142o nie tylko dokonanie nowych nasadze\u0144 w s\u0105siedztwie uzdrowiska, co pozwoli\u0142o na urz\u0105dzenie drogi dojazdowej od strony zachodniej wzd\u0142u\u017c dzisiejszej ulicy i alei Teodora Dunina. Droga zosta\u0142a poprowadzona wzd\u0142u\u017c dawnego szlaku kolejki tartacznej Top\u00f3r \u2013 Mrozy. <\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Plan sytuacyjny grunt\u00f3w Sanatorium w Rudce (\u017ar\u00f3d\u0142o: 25 lat Sanatorium w Rudce, Warszawa 1933)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Po II wojnie \u015bwiatowej w 1944 maj\u0105tek Kuflew zosta\u0142 upa\u0144stwowiony. Nadz\u00f3r nad gospodark\u0105 le\u015bn\u0105 w upa\u0144stwowionych lasach, w tym na obszarze dzisiejszego rezerwatu \u201eRudka Sanatoryjna\u201d zosta\u0142 przekazany Lasom Pa\u0144stwowym, kt\u00f3rych struktury istnia\u0142y ju\u017c od 1924 roku. W 1950 roku zosta\u0142o upa\u0144stwowione r\u00f3wnie\u017c Sanatorium w Rudce. Tym samym obszar le\u015bny nale\u017c\u0105cy do Sanatorium, z wy\u0142\u0105czeniem przyszpitalnego parku, r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142 przekazany w zarz\u0105d Lasom Pa\u0144stwowym.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

W artykule zosta\u0142y zamieszczone aktualne zdj\u0119cia rezerwatu przyrody ,,Rudka Sanatoryjna” autorstwa Lidii Serafin.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wczesn\u0105 wiosn\u0105 obowi\u0105zkowym do odwiedzenia miejscem w okolicach Mroz\u00f3w jest rezerwat przyrody \u201eRudka Sanatoryjna\u201d. Kobierce zawilc\u00f3w i przylaszczek wyrastaj\u0105cych z martwej jeszcze \u015bci\u00f3\u0142ki zwiastuj\u0105 rado\u015b\u0107 i nadziej\u0119. Przebijaj\u0105ce si\u0119 przez g\u0119ste ga\u0142\u0119zie drzew ciep\u0142e promienie coraz wy\u017cej wschodz\u0105cego s\u0142o\u0144ca ogrzewaj\u0105 serce i lecz\u0105 my\u015bli. I ten zapach \u2013 niczym niezatruty, przyjemnie kojarz\u0105cy si\u0119 z tajemnym \u017cyciem le\u015bnego \u015bwiata. Kto\u015b powie magia, a ja powiem prawdziwa si\u0142a przyrody, kt\u00f3rej cz\u0142owiek odda\u0142 pierwsze\u0144stwo. To ona tu rz\u0105dzi, pe\u0142noprawnie od 60 lat, to jest wydania w 1964 roku przez Ministra Le\u015bnictwa i Przemys\u0142u Drzewnego stosownego zarz\u0105dzenia uznaj\u0105cego \u201eRudk\u0119 Sanatoryjn\u0105\u201d za rezerwat. Tym razem jednak nie tyle b\u0119dzie o przyrodzie rezerwatu, ile o jego historii. <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1650,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[199,205,200,202,204,198,63,78,203,201],"class_list":["post-1648","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog","tag-jedlina","tag-kolejka-tartaczna-topor-mrozy","tag-konna-kolejka-mrozy-rudka","tag-lesniczowka","tag-michal-szweycer","tag-rezerwat-przyrody-rudka-sanatoryjna","tag-sanatorium-dla-piersiowo-chorych-w-rudce","tag-tartak","tag-weronika-dabrowska","tag-wymysle"],"yoast_head":"\nSpacer z histori\u0105 po rezerwacie \u201eRudka Sanatoryjna\u201d - Mrozopedia<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Wczesn\u0105 wiosn\u0105 obowi\u0105zkowym do odwiedzenia miejscem w okolicach Mroz\u00f3w jest rezerwat przyrody \u201eRudka Sanatoryjna\u201d. Kobierce zawilc\u00f3w i przylaszczek wyrastaj\u0105cych z martwej jeszcze \u015bci\u00f3\u0142ki zwiastuj\u0105 rado\u015b\u0107 i nadziej\u0119. Przebijaj\u0105ce si\u0119 przez g\u0119ste ga\u0142\u0119zie drzew ciep\u0142e promienie coraz wy\u017cej wschodz\u0105cego s\u0142o\u0144ca ogrzewaj\u0105 serce i lecz\u0105 my\u015bli. I ten zapach \u2013 niczym niezatruty, przyjemnie kojarz\u0105cy si\u0119 z tajemnym \u017cyciem le\u015bnego \u015bwiata. Kto\u015b powie magia, a ja powiem prawdziwa si\u0142a przyrody, kt\u00f3rej cz\u0142owiek odda\u0142 pierwsze\u0144stwo. To ona tu rz\u0105dzi, pe\u0142noprawnie od 60 lat, to jest wydania w 1964 roku przez Ministra Le\u015bnictwa i Przemys\u0142u Drzewnego stosownego zarz\u0105dzenia uznaj\u0105cego \u201eRudk\u0119 Sanatoryjn\u0105\u201d za rezerwat. Tym razem jednak nie tyle b\u0119dzie o przyrodzie rezerwatu, ile o jego historii.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/mrozopedia.pl\/?p=1648\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Spacer z histori\u0105 po rezerwacie \u201eRudka Sanatoryjna\u201d\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Wczesn\u0105 wiosn\u0105 obowi\u0105zkowym do odwiedzenia miejscem w okolicach Mroz\u00f3w jest rezerwat przyrody \u201eRudka Sanatoryjna\u201d. Kobierce zawilc\u00f3w i przylaszczek wyrastaj\u0105cych z martwej jeszcze \u015bci\u00f3\u0142ki zwiastuj\u0105 rado\u015b\u0107 i nadziej\u0119. Przebijaj\u0105ce si\u0119 przez g\u0119ste ga\u0142\u0119zie drzew ciep\u0142e promienie coraz wy\u017cej wschodz\u0105cego s\u0142o\u0144ca ogrzewaj\u0105 serce i lecz\u0105 my\u015bli. I ten zapach \u2013 niczym niezatruty, przyjemnie kojarz\u0105cy si\u0119 z tajemnym \u017cyciem le\u015bnego \u015bwiata. Kto\u015b powie magia, a ja powiem prawdziwa si\u0142a przyrody, kt\u00f3rej cz\u0142owiek odda\u0142 pierwsze\u0144stwo. To ona tu rz\u0105dzi, pe\u0142noprawnie od 60 lat, to jest wydania w 1964 roku przez Ministra Le\u015bnictwa i Przemys\u0142u Drzewnego stosownego zarz\u0105dzenia uznaj\u0105cego \u201eRudk\u0119 Sanatoryjn\u0105\u201d za rezerwat. Tym razem jednak nie tyle b\u0119dzie o przyrodzie rezerwatu, ile o jego historii.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/mrozopedia.pl\/?p=1648\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Mrozopedia\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/profile.php?id=100090230153989\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-03-25T15:50:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-03-25T15:59:09+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/mrozopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/rezerwat.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1500\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1048\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/mrozopedia.pl\\\/?p=1648#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/mrozopedia.pl\\\/?p=1648\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/mrozopedia.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/200cc32ddae66a99a35dc527b1ac8280\"},\"headline\":\"Spacer z histori\u0105 po rezerwacie \u201eRudka Sanatoryjna\u201d\",\"datePublished\":\"2024-03-25T15:50:00+00:00\",\"dateModified\":\"2024-03-25T15:59:09+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/mrozopedia.pl\\\/?p=1648\"},\"wordCount\":1780,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/mrozopedia.pl\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/mrozopedia.pl\\\/?p=1648#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/mrozopedia.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/03\\\/rezerwat.jpg\",\"keywords\":[\"\\\"Jedlina\\\"\",\"kolejka tartaczna Top\u00f3r-Mrozy\",\"konna kolejka Mrozy-Rudka\",\"le\u015bnicz\u00f3wka\",\"Micha\u0142 Szweycer\",\"rezerwat przyrody \\\"Rudka Sanatoryjna\\\"\",\"Sanatorium dla piersiowo chorych w Rudce\",\"tartak\",\"Weronika D\u0105browska\",\"Wymy\u015ble\"],\"articleSection\":[\"blog\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/mrozopedia.pl\\\/?p=1648\",\"url\":\"https:\\\/\\\/mrozopedia.pl\\\/?p=1648\",\"name\":\"Spacer z histori\u0105 po rezerwacie \u201eRudka Sanatoryjna\u201d - Mrozopedia\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/mrozopedia.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/mrozopedia.pl\\\/?p=1648#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/mrozopedia.pl\\\/?p=1648#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/mrozopedia.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/03\\\/rezerwat.jpg\",\"datePublished\":\"2024-03-25T15:50:00+00:00\",\"dateModified\":\"2024-03-25T15:59:09+00:00\",\"description\":\"Wczesn\u0105 wiosn\u0105 obowi\u0105zkowym do odwiedzenia miejscem w okolicach Mroz\u00f3w jest rezerwat przyrody \u201eRudka Sanatoryjna\u201d. Kobierce zawilc\u00f3w i przylaszczek wyrastaj\u0105cych z martwej jeszcze \u015bci\u00f3\u0142ki zwiastuj\u0105 rado\u015b\u0107 i nadziej\u0119. Przebijaj\u0105ce si\u0119 przez g\u0119ste ga\u0142\u0119zie drzew ciep\u0142e promienie coraz wy\u017cej wschodz\u0105cego s\u0142o\u0144ca ogrzewaj\u0105 serce i lecz\u0105 my\u015bli. I ten zapach \u2013 niczym niezatruty, przyjemnie kojarz\u0105cy si\u0119 z tajemnym \u017cyciem le\u015bnego \u015bwiata. Kto\u015b powie magia, a ja powiem prawdziwa si\u0142a przyrody, kt\u00f3rej cz\u0142owiek odda\u0142 pierwsze\u0144stwo. To ona tu rz\u0105dzi, pe\u0142noprawnie od 60 lat, to jest wydania w 1964 roku przez Ministra Le\u015bnictwa i Przemys\u0142u Drzewnego stosownego zarz\u0105dzenia uznaj\u0105cego \u201eRudk\u0119 Sanatoryjn\u0105\u201d za rezerwat. Tym razem jednak nie tyle b\u0119dzie o przyrodzie rezerwatu, ile o jego historii.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/mrozopedia.pl\\\/?p=1648#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/mrozopedia.pl\\\/?p=1648\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/mrozopedia.pl\\\/?p=1648#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/mrozopedia.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/03\\\/rezerwat.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/mrozopedia.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/03\\\/rezerwat.jpg\",\"width\":1500,\"height\":1048},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/mrozopedia.pl\\\/?p=1648#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/mrozopedia.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Spacer z histori\u0105 po rezerwacie \u201eRudka Sanatoryjna\u201d\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/mrozopedia.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/mrozopedia.pl\\\/\",\"name\":\"Mrozopedia\",\"description\":\"Mrozowski blog historyczny\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/mrozopedia.pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/mrozopedia.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/mrozopedia.pl\\\/#organization\",\"name\":\"Mrozopedia\",\"url\":\"https:\\\/\\\/mrozopedia.pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/mrozopedia.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/mrozopedia.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/02\\\/logo.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/mrozopedia.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/02\\\/logo.png\",\"width\":987,\"height\":793,\"caption\":\"Mrozopedia\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/mrozopedia.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/profile.php?id=100090230153989\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/mrozopedia.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/200cc32ddae66a99a35dc527b1ac8280\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1b899d0988bf0c509b5e64ba85046fb05bebc6be95b5c9e529d3d5e5f78631bb?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1b899d0988bf0c509b5e64ba85046fb05bebc6be95b5c9e529d3d5e5f78631bb?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1b899d0988bf0c509b5e64ba85046fb05bebc6be95b5c9e529d3d5e5f78631bb?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/mrozopedia.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/mrozopedia.pl\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Spacer z histori\u0105 po rezerwacie \u201eRudka Sanatoryjna\u201d - Mrozopedia","description":"Wczesn\u0105 wiosn\u0105 obowi\u0105zkowym do odwiedzenia miejscem w okolicach Mroz\u00f3w jest rezerwat przyrody \u201eRudka Sanatoryjna\u201d. Kobierce zawilc\u00f3w i przylaszczek wyrastaj\u0105cych z martwej jeszcze \u015bci\u00f3\u0142ki zwiastuj\u0105 rado\u015b\u0107 i nadziej\u0119. Przebijaj\u0105ce si\u0119 przez g\u0119ste ga\u0142\u0119zie drzew ciep\u0142e promienie coraz wy\u017cej wschodz\u0105cego s\u0142o\u0144ca ogrzewaj\u0105 serce i lecz\u0105 my\u015bli. I ten zapach \u2013 niczym niezatruty, przyjemnie kojarz\u0105cy si\u0119 z tajemnym \u017cyciem le\u015bnego \u015bwiata. Kto\u015b powie magia, a ja powiem prawdziwa si\u0142a przyrody, kt\u00f3rej cz\u0142owiek odda\u0142 pierwsze\u0144stwo. To ona tu rz\u0105dzi, pe\u0142noprawnie od 60 lat, to jest wydania w 1964 roku przez Ministra Le\u015bnictwa i Przemys\u0142u Drzewnego stosownego zarz\u0105dzenia uznaj\u0105cego \u201eRudk\u0119 Sanatoryjn\u0105\u201d za rezerwat. Tym razem jednak nie tyle b\u0119dzie o przyrodzie rezerwatu, ile o jego historii.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/mrozopedia.pl\/?p=1648","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Spacer z histori\u0105 po rezerwacie \u201eRudka Sanatoryjna\u201d","og_description":"Wczesn\u0105 wiosn\u0105 obowi\u0105zkowym do odwiedzenia miejscem w okolicach Mroz\u00f3w jest rezerwat przyrody \u201eRudka Sanatoryjna\u201d. Kobierce zawilc\u00f3w i przylaszczek wyrastaj\u0105cych z martwej jeszcze \u015bci\u00f3\u0142ki zwiastuj\u0105 rado\u015b\u0107 i nadziej\u0119. Przebijaj\u0105ce si\u0119 przez g\u0119ste ga\u0142\u0119zie drzew ciep\u0142e promienie coraz wy\u017cej wschodz\u0105cego s\u0142o\u0144ca ogrzewaj\u0105 serce i lecz\u0105 my\u015bli. I ten zapach \u2013 niczym niezatruty, przyjemnie kojarz\u0105cy si\u0119 z tajemnym \u017cyciem le\u015bnego \u015bwiata. Kto\u015b powie magia, a ja powiem prawdziwa si\u0142a przyrody, kt\u00f3rej cz\u0142owiek odda\u0142 pierwsze\u0144stwo. To ona tu rz\u0105dzi, pe\u0142noprawnie od 60 lat, to jest wydania w 1964 roku przez Ministra Le\u015bnictwa i Przemys\u0142u Drzewnego stosownego zarz\u0105dzenia uznaj\u0105cego \u201eRudk\u0119 Sanatoryjn\u0105\u201d za rezerwat. Tym razem jednak nie tyle b\u0119dzie o przyrodzie rezerwatu, ile o jego historii.","og_url":"https:\/\/mrozopedia.pl\/?p=1648","og_site_name":"Mrozopedia","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/profile.php?id=100090230153989","article_published_time":"2024-03-25T15:50:00+00:00","article_modified_time":"2024-03-25T15:59:09+00:00","og_image":[{"width":1500,"height":1048,"url":"https:\/\/mrozopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/rezerwat.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"admin","Szacowany czas czytania":"12 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/mrozopedia.pl\/?p=1648#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/mrozopedia.pl\/?p=1648"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/mrozopedia.pl\/#\/schema\/person\/200cc32ddae66a99a35dc527b1ac8280"},"headline":"Spacer z histori\u0105 po rezerwacie \u201eRudka Sanatoryjna\u201d","datePublished":"2024-03-25T15:50:00+00:00","dateModified":"2024-03-25T15:59:09+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/mrozopedia.pl\/?p=1648"},"wordCount":1780,"publisher":{"@id":"https:\/\/mrozopedia.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/mrozopedia.pl\/?p=1648#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/mrozopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/rezerwat.jpg","keywords":["\"Jedlina\"","kolejka tartaczna Top\u00f3r-Mrozy","konna kolejka Mrozy-Rudka","le\u015bnicz\u00f3wka","Micha\u0142 Szweycer","rezerwat przyrody \"Rudka Sanatoryjna\"","Sanatorium dla piersiowo chorych w Rudce","tartak","Weronika D\u0105browska","Wymy\u015ble"],"articleSection":["blog"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/mrozopedia.pl\/?p=1648","url":"https:\/\/mrozopedia.pl\/?p=1648","name":"Spacer z histori\u0105 po rezerwacie \u201eRudka Sanatoryjna\u201d - Mrozopedia","isPartOf":{"@id":"https:\/\/mrozopedia.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/mrozopedia.pl\/?p=1648#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/mrozopedia.pl\/?p=1648#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/mrozopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/rezerwat.jpg","datePublished":"2024-03-25T15:50:00+00:00","dateModified":"2024-03-25T15:59:09+00:00","description":"Wczesn\u0105 wiosn\u0105 obowi\u0105zkowym do odwiedzenia miejscem w okolicach Mroz\u00f3w jest rezerwat przyrody \u201eRudka Sanatoryjna\u201d. Kobierce zawilc\u00f3w i przylaszczek wyrastaj\u0105cych z martwej jeszcze \u015bci\u00f3\u0142ki zwiastuj\u0105 rado\u015b\u0107 i nadziej\u0119. Przebijaj\u0105ce si\u0119 przez g\u0119ste ga\u0142\u0119zie drzew ciep\u0142e promienie coraz wy\u017cej wschodz\u0105cego s\u0142o\u0144ca ogrzewaj\u0105 serce i lecz\u0105 my\u015bli. I ten zapach \u2013 niczym niezatruty, przyjemnie kojarz\u0105cy si\u0119 z tajemnym \u017cyciem le\u015bnego \u015bwiata. Kto\u015b powie magia, a ja powiem prawdziwa si\u0142a przyrody, kt\u00f3rej cz\u0142owiek odda\u0142 pierwsze\u0144stwo. To ona tu rz\u0105dzi, pe\u0142noprawnie od 60 lat, to jest wydania w 1964 roku przez Ministra Le\u015bnictwa i Przemys\u0142u Drzewnego stosownego zarz\u0105dzenia uznaj\u0105cego \u201eRudk\u0119 Sanatoryjn\u0105\u201d za rezerwat. Tym razem jednak nie tyle b\u0119dzie o przyrodzie rezerwatu, ile o jego historii.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/mrozopedia.pl\/?p=1648#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/mrozopedia.pl\/?p=1648"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/mrozopedia.pl\/?p=1648#primaryimage","url":"https:\/\/mrozopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/rezerwat.jpg","contentUrl":"https:\/\/mrozopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/rezerwat.jpg","width":1500,"height":1048},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/mrozopedia.pl\/?p=1648#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/mrozopedia.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Spacer z histori\u0105 po rezerwacie \u201eRudka Sanatoryjna\u201d"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/mrozopedia.pl\/#website","url":"https:\/\/mrozopedia.pl\/","name":"Mrozopedia","description":"Mrozowski blog historyczny","publisher":{"@id":"https:\/\/mrozopedia.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/mrozopedia.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/mrozopedia.pl\/#organization","name":"Mrozopedia","url":"https:\/\/mrozopedia.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/mrozopedia.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/mrozopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/logo.png","contentUrl":"https:\/\/mrozopedia.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/logo.png","width":987,"height":793,"caption":"Mrozopedia"},"image":{"@id":"https:\/\/mrozopedia.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/profile.php?id=100090230153989"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/mrozopedia.pl\/#\/schema\/person\/200cc32ddae66a99a35dc527b1ac8280","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1b899d0988bf0c509b5e64ba85046fb05bebc6be95b5c9e529d3d5e5f78631bb?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1b899d0988bf0c509b5e64ba85046fb05bebc6be95b5c9e529d3d5e5f78631bb?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1b899d0988bf0c509b5e64ba85046fb05bebc6be95b5c9e529d3d5e5f78631bb?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"sameAs":["http:\/\/mrozopedia.pl"],"url":"https:\/\/mrozopedia.pl\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mrozopedia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1648","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mrozopedia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mrozopedia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mrozopedia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mrozopedia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1648"}],"version-history":[{"count":35,"href":"https:\/\/mrozopedia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1648\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1699,"href":"https:\/\/mrozopedia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1648\/revisions\/1699"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mrozopedia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1650"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mrozopedia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1648"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mrozopedia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1648"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mrozopedia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1648"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}